Het organogram van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) toont de exacte hiërarchische structuur van beleidsdirecties, uitvoeringsorganisaties en toezichthouders. Binnen dit organogram vallen cruciale IT- en telecomafdelingen, waaronder het Directoraat-Generaal Economie en Digitalisering, de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) en de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Sinds de hereniging van het ministerie in februari 2026 vallen economie, digitale infrastructuur en klimaatbeleid weer onder één centrale leiding. Voor IT-professionals, internetproviders (ISP’s) en datacenterbeheerders dicteert deze organisatiestructuur de regels rondom netneutraliteit, 5G/6G-frequenties, cybersecurity en de vestiging van nieuwe servers.
Wat is het organogram van EZK in 2026?
Een organogram is een visuele weergave van de commandostructuur en afdelingen binnen een organisatie. Bij de Rijksoverheid veranderen deze structuren regelmatig door politieke verschuivingen. Het organogram EZK heeft de afgelopen jaren een turbulente periode doorgemaakt, wat directe gevolgen had voor de aansturing van IT- en telecombeleid in Nederland.
Van splitsing naar hereniging
In juli 2024 besloot het toenmalige kabinet-Schoof om het ministerie op te splitsen. Er ontstond een Ministerie van Economische Zaken (EZ) en een apart Ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG). Hoewel de ministeries politiek gescheiden waren, bleven ze op de achtergrond gebruikmaken van hetzelfde ambtelijke IT-apparaat en dezelfde facilitaire diensten. Dit zorgde voor complexe sturingslijnen binnen de digitale infrastructuur en onduidelijkheid bij telecomproviders over wie verantwoordelijk was voor vergunningen.
Bij het aantreden van het kabinet-Jetten op 23 februari 2026 werd deze splitsing ongedaan gemaakt. Het Ministerie van Klimaat en Groene Groei werd formeel opgeheven en weer samengevoegd met Economische Zaken. Sindsdien heet het weer voluit het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Het actuele organogram EZK is hierdoor weer overzichtelijk gecentraliseerd, wat de communicatie met de IT-sector aanzienlijk versnelt.
De vier pijlers van de EZK-structuur
Het organogram van EZK is in 2026 opgebouwd uit vier hoofdcomponenten. Deze structuur zorgt ervoor dat beleid, toezicht en uitvoering strikt gescheiden blijven. Dit is essentieel voor een eerlijke marktwerking in de IT- en telecomsector.
- De politieke en ambtelijke leiding: De ministers, staatssecretarissen en de Bestuursraad. Zij bepalen de strategische koers en de landelijke IT-doelstellingen.
- Directoraten-Generaal (DG’s): De beleidsafdelingen die wetgeving voorbereiden. Voor de IT-sector is DG Economie en Digitalisering de belangrijkste speler.
- Toezichthouders: Onafhankelijke instanties zoals de RDI en de ACM die controleren of bedrijven zich aan de wet houden.
- Uitvoeringsorganisaties en ZBO’s: Diensten zoals DICTU (Dienst ICT Uitvoering) en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) die het beleid in de praktijk brengen.
In de onderstaande tabel zie je de belangrijkste afdelingen binnen het organogram EZK die directe invloed hebben op de Nederlandse IT-sector.
| Onderdeel | Verantwoordelijkheid | Leidinggevende (2026) |
|---|---|---|
| DG Economie en Digitalisering | Digitale economie, IT-beleid, AI-wetgeving | Michiel Boots |
| DG Klimaat en Energie | Energietransitie, stroomnet voor datacenters | Michel Heijdra |
| RDI (Toezichthouder) | Digitale infrastructuur, telecom, NIS2 | Angeline van Dijk |
| ACM (Toezichthouder) | Markttoezicht, netneutraliteit, ISP-tarieven | Martijn Snoep |
| DICTU (Uitvoering) | IT-voorzieningen Rijksoverheid, cloudbeheer | – |
De politieke en ambtelijke top van het ministerie
Bovenaan het organogram EZK staat de politieke leiding, gevormd door de minister en staatssecretarissen. Zij dragen de politieke verantwoordelijkheid voor alles wat er binnen het ministerie gebeurt. Echter, voor de dagelijkse aansturing van het ministerie en het daadwerkelijke IT-beleid is de ambtelijke top veel bepalender. Deze ambtelijke top wordt gevormd door de Bestuursraad.
De rol van de Secretaris-Generaal
De hoogste ambtenaar binnen het ministerie is de Secretaris-Generaal (SG). In 2026 wordt deze functie vervuld door Sandor Gaastra. De SG is de schakel tussen de politiek en het ambtenarenapparaat. Onder de SG valt de plaatsvervangend Secretaris-Generaal, een rol die sinds de reorganisatie in 2025 mede wordt vervuld door Gerdine Keijzer-Baldé. Zij heeft een sterke IT-achtergrond; ze was in het verleden algemeen directeur van de Dienst ICT Uitvoering (DICTU). Hierdoor is er in de top van het ministerie veel technische kennis aanwezig.
De Bestuursraad en strategische IT-keuzes
De Bestuursraad bestaat uit de SG, de plaatsvervangend SG en de directeuren-generaal (DG’s) van de verschillende beleidsdirecties. Deze raad neemt de zwaarste beslissingen over de interne bedrijfsvoering en landelijke IT-strategieën. Wanneer er bijvoorbeeld besloten moet worden over de landelijke uitrol van IPv6, de invoering van nieuwe cybersecurity-eisen voor [INTERNAL:isp-betekenis], of de overstap naar een Europese cloudleverancier, passeert dit altijd de Bestuursraad.
Voor systeembeheerders en netwerkarchitecten lijkt deze ambtelijke top ver weg, maar de beslissingen die hier vallen, vertalen zich direct in wetgeving. Als de Bestuursraad besluit dat digitale soevereiniteit een prioriteit is, betekent dit dat Amerikaanse clouddiensten strenger worden gereguleerd en dat Nederlandse hostingbedrijven aan nieuwe compliance-eisen moeten voldoen.
Directoraat-Generaal Economie en Digitalisering (DG E&D)
Binnen het organogram EZK is het Directoraat-Generaal Economie en Digitalisering (DG E&D) de drijvende kracht achter het Nederlandse tech-beleid. Dit directoraat, onder leiding van directeur-generaal Michiel Boots, is verantwoordelijk voor de digitale transitie van de economie. Ze bepalen de randvoorwaarden voor elektronische communicatie, breedbandnetwerken en de adoptie van nieuwe technologieën.
Beleid voor de digitale economie
Het DG E&D werkt aan wetgeving die de digitale economie stimuleert en beveiligt. Een van de belangrijkste taken is het voorbereiden van regelgeving rondom kunstmatige intelligentie (AI) en quantumtechnologie. Ze zorgen ervoor dat Europese richtlijnen, zoals de AI Act, worden vertaald naar werkbare Nederlandse wetten. Dit betekent dat softwareontwikkelaars en data-engineers direct te maken krijgen met de kaders die door dit directoraat worden opgesteld.
Breedband en netwerkinfrastructuur
Een ander cruciaal dossier binnen dit DG is de fysieke netwerkinfrastructuur. Ze schrijven beleid voor de uitrol van glasvezel en de toewijzing van mobiele frequenties (zoals 5G en in de toekomst 6G). Ook stimuleren ze de overstap van IPv4 naar IPv6. Hoewel de marktpartijen (zoals KPN, VodafoneZiggo en Odido) de kabels leggen en de zendmasten bouwen, bepaalt DG E&D de spelregels. Ze stellen bijvoorbeeld eisen aan de dekking in buitengebieden en bepalen welke veiligheidsstandaarden gelden voor de kernnetwerken van deze providers.
Daarnaast adviseert dit DG de onafhankelijke Adviescommissie Nationaal Groeifonds over investeringen in grote IT- en infrastructuurprojecten. Hierdoor hebben ze een enorme invloed op welke technologische innovaties in Nederland subsidie en voorrang krijgen.
Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI): Toezicht op IT
De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI), voorheen bekend als Agentschap Telecom, is een van de belangrijkste toezichthouders binnen het organogram EZK. Waar de DG’s het beleid maken, is de RDI verantwoordelijk voor de handhaving. De RDI controleert of bedrijven, telecomproviders en fabrikanten zich aan de wet houden. Ze waken over de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van IT- en communicatienetwerken.
Het Meerjarenplan 2026-2030
Eind 2025 publiceerde de RDI haar Meerjarenplan 2026-2030. Hierin wordt gewaarschuwd dat de veiligheid van de digitale infrastructuur niet langer vanzelfsprekend is door geopolitieke spanningen. De RDI focust zich in 2026 op de volgende kernpunten:
- Digitale autonomie: Het verminderen van de afhankelijkheid van niet-Europese cloudopslag en technologieleveranciers.
- Cyber Resilience Act (2027): De voorbereiding op strenge Europese regels voor alle hardware en software met een digitale component. Apparaten zonder goede beveiliging mogen straks niet meer verkocht worden.
- Frequentiebeheer: Het vrijhouden van voldoende frequentieruimte voor Defensie, zodat zij kunnen reageren op hybride dreigingen. Daarnaast het bestrijden van ‘man-made noise’ (storingen veroorzaakt door ondeugdelijke elektronica).
- AI-Lab: Begin 2025 heeft de RDI een AI-lab opgericht. Hier testen ze algoritmes en rekenmodellen op veiligheid en vooringenomenheid.
Impact op netwerkbeheerders
Voor netwerkbeheerders betekent het toezicht van de RDI dat ze moeten voldoen aan strenge meldplichten. Onder de NIS2-richtlijn, die door de RDI wordt gehandhaafd, moeten essentiële en belangrijke bedrijven cyberincidenten direct melden. Ook controleert de RDI de beveiliging van DNS-servers en [INTERNAL:wat-is-een-dns-server] infrastructuur bij grote providers. Een zwakke schakel in het netwerk kan leiden tot hoge boetes en verplichte veiligheidsaudits.
| Focusgebied RDI | Beschrijving | Impact op IT-sector |
|---|---|---|
| Vitale netwerken | Bescherming van internetknooppunten | Striktere audits voor KPN, Odido, Ziggo |
| Cloudopslag | Risico’s van buitenlandse cloud aanpakken | Verschuiving naar soevereine cloud (STACKIT) |
| AI en Quantum | Toezicht op algoritmes via het AI-lab | Compliance-eisen voor softwareontwikkelaars |
| Apparaatveiligheid | Handhaving Cyber Resilience Act | Onveilige IoT-apparaten worden verboden |
Toezichthouder Autoriteit Consument en Markt (ACM)
Een andere zwaargewicht in het organogram EZK is de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Deze onafhankelijke toezichthouder, onder leiding van bestuursvoorzitter Martijn Snoep, let op eerlijke concurrentie en beschermt consumentenbelangen. Voor de IT-wereld is de ACM de waakhond van de telecommarkt en het internet.
Handhaving van netneutraliteit
Een van de belangrijkste IT-taken van de ACM is het handhaven van de [INTERNAL:netneutraliteit-wetgeving]. In Nederland is wettelijk vastgelegd dat internetproviders (ISP’s) alle data op het internet gelijk moeten behandelen. Ze mogen het verkeer naar specifieke websites of diensten niet vertragen (afknijpen) of blokkeren, en ze mogen bepaalde diensten geen voorrang geven tegen betaling. De ACM controleert actief of providers zich hieraan houden door netwerkverkeer te analyseren en klachten van consumenten en bedrijven te onderzoeken.
Tarieven en toegang tot netwerken
Daarnaast reguleert de ACM de toegang tot vaste en mobiele netwerken. Als een grote partij zoals KPN of VodafoneZiggo een monopolie dreigt te vormen op een regionaal glasvezelnetwerk, kan de ACM ingrijpen. Ze verplichten deze partijen dan om hun netwerk tegen redelijke, gereguleerde tarieven open te stellen voor concurrerende providers. Dit zorgt voor een gezonde marktwerking en voorkomt dat consumenten de hoofdprijs betalen voor hun internetverbinding.
DNS-blokkades en consumentenbescherming
De ACM speelt ook een rol bij de bescherming van consumenten tegen online fraude. Hoewel de vrijheid van het internet voorop staat, kan de ACM in extreme gevallen van grootschalige oplichting (zoals nep-webshops) aan internetproviders vragen om specifieke domeinnamen te blokkeren via hun DNS-servers. Dit gebeurt altijd onder strikte juridische voorwaarden, om censuur te voorkomen.
Uitvoeringsorganisaties: DICTU en de overstap naar STACKIT
Onder de beleidsdirecties en toezichthouders in het organogram EZK vallen de uitvoeringsorganisaties. Dit zijn de afdelingen die het werk daadwerkelijk uitvoeren. Voor de IT-infrastructuur van de Rijksoverheid is de Dienst ICT Uitvoering (DICTU) cruciaal. DICTU is een van de grootste IT-dienstverleners binnen de Nederlandse overheid en beheert de werkplekken, servers en cloud-omgevingen voor onder andere EZK.
De verschuiving naar digitale soevereiniteit
In de afgelopen jaren is de afhankelijkheid van Amerikaanse cloud-giganten (zoals AWS, Microsoft Azure en Google Cloud) een groot punt van zorg geworden binnen EZK. Om de digitale autonomie te vergroten, is er een koerswijziging ingezet. In april 2026 sloot de Rijksoverheid een historische raamovereenkomst met de Europese cloudleverancier STACKIT. Dit besluit heeft de interne IT-architectuur van DICTU fundamenteel veranderd.
Wat betekent de STACKIT-deal?
Door de overstap naar STACKIT zorgt DICTU ervoor dat gevoelige overheidsdata, waaronder beleidsstukken van EZK en data van de RDI, fysiek binnen de Europese Unie blijven. STACKIT voldoet aan de strengste Europese privacywetgeving (AVG/GDPR) en valt niet onder de Amerikaanse CLOUD Act, wat betekent dat Amerikaanse inlichtingendiensten geen data kunnen opvragen. Voor IT-beheerders binnen EZK betekent dit een massale migratie van legacy-systemen en bestaande cloud-omgevingen naar deze nieuwe, soevereine infrastructuur. Het vereist nieuwe configuraties voor netwerkroutering, firewalls en identity management.
Directoraat-Generaal Klimaat en Energie: Impact op Datacenters
Hoewel het Directoraat-Generaal Klimaat en Energie (DG K&E) zich primair bezighoudt met de energietransitie en klimaatdoelen, heeft deze afdeling in 2026 een enorme impact op de IT-sector. Onder leiding van directeur-generaal Michel Heijdra is dit DG verantwoordelijk voor het beleid rondom het overvolle Nederlandse stroomnet (netcongestie).
Netcongestie en de rem op [INTERNAL:datacenter-nederland]
Datacenters verbruiken gigantische hoeveelheden elektriciteit voor hun servers en koelsystemen. Door de snelle elektrificatie van Nederland (warmtepompen, elektrische auto’s) is het stroomnet op veel plekken vol geraakt. In april 2026 dreigde er zelfs een complete aansluitstop voor het stroomnet in de regio Flevopolder-Gelderland-Utrecht. Hoewel dit door stevige crisismaatregelen van EZK en netbeheerders grotendeels werd voorkomen, zijn de regels voor nieuwe grootverbruikers extreem streng geworden.
Gevolgen voor hosting en serverlocaties
Het beleid van DG K&E dicteert dat nieuwe hyperscale datacenters zich niet meer overal in Nederland mogen vestigen. De focus ligt op specifieke regio’s aan de randen van het land, zoals de Eemshaven, waar de stroom direct van windparken op zee komt. Voor IT-bedrijven en hostingproviders betekent dit dat de uitbreiding van servercapaciteit in de Randstad vrijwel onmogelijk is geworden. Bedrijven moeten uitwijken naar regionale datacenters of hun IT-infrastructuur efficiënter inrichten om binnen hun gecontracteerde stroomcapaciteit te blijven.
Invloed van het organogram EZK op servers en DNS
De structuur van EZK lijkt op het eerste gezicht een abstracte overheidskwestie, maar de beslissingen die binnen dit organogram worden genomen, beïnvloeden de dagelijkse praktijk van elke netwerkbeheerder in Nederland. De keten van beleid naar techniek is direct en dwingend.
Van wetgeving naar serverconfiguratie
Wanneer DG Economie en Digitalisering een nieuwe wet opstelt voor cybersecurity (bijvoorbeeld ter implementatie van de NIS2-richtlijn), wordt deze wet gehandhaafd door de RDI. De RDI voert vervolgens inspecties uit bij hostingproviders en ISP’s. Dit dwingt systeembeheerders om hun serverconfiguraties aan te passen. Denk hierbij aan het verplicht uitschakelen van verouderde protocollen (zoals TLS 1.0 en 1.1), het afdwingen van multi-factor authenticatie (MFA) voor beheerderstoegang, en het implementeren van DNSSEC op alle gehoste domeinnamen.
DNS-filtering en BGP-routering
Ook op het gebied van netwerkroutering is de invloed merkbaar. De ACM controleert de netneutraliteit, wat betekent dat routers en switches bij ISP’s niet geconfigureerd mogen worden om specifiek verkeer (zoals torrents of streamingdiensten) af te knijpen via Quality of Service (QoS) regels die de wet overtreden. Tegelijkertijd kan regelgeving vanuit EZK eisen dat ISP’s specifieke malware-domeinen blokkeren op hun DNS-servers (DNS sinkholing) om consumenten te beschermen tegen botnets. IT-professionals moeten continu balanceren tussen deze wettelijke eisen en de technische prestaties van hun netwerk.
Veelgestelde vragen
Wat is de rol van de RDI binnen EZK?
De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) is de toezichthouder op de digitale infrastructuur. Ze controleren of telecomproviders, IT-bedrijven en fabrikanten zich aan de wet houden, beheren de radiofrequenties (zoals 5G/6G) en handhaven cybersecurity-wetgeving zoals de NIS2-richtlijn en de Cyber Resilience Act.
Waarom zijn EZ en KGG in 2026 weer samengevoegd?
In 2024 werden Economische Zaken en Klimaat opgesplitst door het kabinet-Schoof. Bij het aantreden van het kabinet-Jetten in februari 2026 werd dit teruggedraaid. De samenvoeging tot EZK zorgt voor een efficiëntere aansturing, omdat de energietransitie (Klimaat) en de digitale infrastructuur (Economie) in de praktijk sterk met elkaar verweven zijn, bijvoorbeeld bij de stroomvoorziening voor datacenters.
Hoe beïnvloedt EZK de internetproviders (ISP’s)?
EZK bepaalt de spelregels voor ISP’s via wetgeving (DG Economie en Digitalisering) en toezicht (ACM en RDI). Dit omvat regels over netneutraliteit, de maximale tarieven die providers aan elkaar mogen rekenen voor netwerktoegang, en de verplichting om cyberincidenten te melden.
Wat is DICTU en waar staan hun servers?
DICTU (Dienst ICT Uitvoering) is de IT-dienstverlener van EZK en andere ministeries. Sinds april 2026 maken zij voor cloudopslag gebruik van de Europese aanbieder STACKIT. Dit zorgt ervoor dat overheidsdata binnen de Europese Unie blijft en niet toegankelijk is voor buitenlandse inlichtingendiensten.
Heeft het organogram EZK invloed op de locatie van nieuwe servers?
Ja, via het Directoraat-Generaal Klimaat en Energie (DG K&E). Zij maken beleid over het stroomnet. Vanwege zware netcongestie (stroomtekort) is het in veel regio’s, zoals de Flevopolder, verboden of onmogelijk om nieuwe, grote datacenters te bouwen. Dit dwingt bedrijven om servers in andere regio’s of in het buitenland te plaatsen.