Het organogram van de Rijksoverheid toont de exacte hiërarchische structuur van de Nederlandse staat, van de minister-president tot aan de gespecialiseerde IT-uitvoeringsorganisaties. In 2026 telt de Rijksoverheid 15 ministeries, tientallen agentschappen en honderden Zelfstandige Bestuursorganen (ZBO’s). Wie de overheid wil begrijpen of als IT-leverancier zaken wil doen met het Rijk, moet de complexe netwerkstructuur van beleid, uitvoering en toezicht doorgronden.
De digitale infrastructuur van de Rijksoverheid is strak georganiseerd via Shared Service Organisaties (SSO’s) zoals SSC-ICT en gespecialiseerde diensten zoals DICTU en Logius. Deze instanties zorgen ervoor dat ruim honderdduizend ambtenaren veilig kunnen werken en dat de data van miljoenen Nederlanders beschermd blijft volgens de nieuwste Cyberbeveiligingswet (Cbw) richtlijnen. Dit overzicht toont de actuele organisatiestructuur, de verdeling van de ministeries onder het Kabinet-Schoof en de manier waarop de ambtelijke IT-top in 2026 is ingericht.
De hiërarchische basis van de Rijksoverheid
De Rijksoverheid kent een strikte piramidestructuur. Aan de politieke top staat het kabinet, bestaande uit de minister-president, de ministers en de staatssecretarissen. Zij bepalen het beleid en dragen de politieke verantwoordelijkheid. Onder deze politieke laag bevindt zich de ambtelijke organisatie die het beleid voorbereidt en uitvoert.
De ambtelijke top: Bestuursraad en SG
Elk ministerie wordt ambtelijk geleid door een Secretaris-Generaal (SG). De SG is de hoogste ambtenaar van het departement en vormt de brug tussen de politieke leiding (de minister) en het ambtelijk apparaat. Onder de SG vallen de Directeuren-Generaal (DG’s), die verantwoordelijk zijn voor specifieke beleidsterreinen.
- Secretaris-Generaal (SG): Eindverantwoordelijk voor de dagelijkse leiding en bedrijfsvoering van het ministerie.
- Plaatsvervangend SG (pSG): Neemt taken over bij afwezigheid en heeft vaak specifieke portefeuilles zoals bedrijfsvoering of IT.
- Directeur-Generaal (DG): Leidt een directoraat-generaal, een cluster van directies gericht op één hoofdthema (bijvoorbeeld DG Digitalisering en Overheidsorganisatie).
- Directeuren: Geven leiding aan gespecialiseerde beleidsdirecties of uitvoerende afdelingen.
ZBO’s en Agentschappen
Naast de kerndepartementen bestaat het organogram van de Rijksoverheid uit talloze uitvoeringsorganisaties. Een agentschap (zoals Logius of Rijkswaterstaat) valt direct onder de verantwoordelijkheid van een ministerie, maar heeft een eigen financiële administratie en meer operationele vrijheid. Een Zelfstandig Bestuursorgaan (ZBO) (zoals het UWV of de SVB) voert overheidstaken uit, maar staat verder af van de minister en opereert onafhankelijk. De minister heeft hier alleen systeemverantwoordelijkheid en geen directe zeggenschap over individuele besluiten.
Alle 15 ministeries in 2026 (Kabinet-Schoof)
Sinds de aantreding van het Kabinet-Schoof in 2024 is het organogram van de Rijksoverheid flink gewijzigd. Er zijn drie nieuwe ministeries opgericht om specifieke maatschappelijke opgaven beter te stroomlijnen. Hierdoor telt de Rijksoverheid in 2026 in totaal 15 ministeries.
De drie nieuwste toevoegingen zijn het ministerie van Asiel en Migratie (A&M), het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) en het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG). Ook is de naam van het voormalige LNV gewijzigd naar Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN).
| Ministerie | Afkorting | Belangrijkste IT of Uitvoeringsorgaan |
|---|---|---|
| Algemene Zaken | AZ | Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) |
| Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties | BZK | Logius, SSC-ICT, AIVD |
| Buitenlandse Zaken | BZ | Directie Informatievoorziening en Digitale Innovatie |
| Defensie | Def | Joint IV Commando (JIVC), MIVD |
| Economische Zaken | EZ | Dienst ICT Uitvoering (DICTU), RVO |
| Financiën | Fin | Belastingdienst, Douane |
| Infrastructuur en Waterstaat | I&W | Rijkswaterstaat (RWS), KNMI |
| Justitie en Veiligheid | J&V | Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC), Politie |
| Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur | LVVN | Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) |
| Onderwijs, Cultuur en Wetenschap | OCW | Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) |
| Sociale Zaken en Werkgelegenheid | SZW | Arbeidsinspectie |
| Volksgezondheid, Welzijn en Sport | VWS | CIBG, RIVM |
| Asiel en Migratie (Nieuw) | A&M | Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), COA |
| Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (Nieuw) | VRO | Rijksvastgoedbedrijf (RVB) |
| Klimaat en Groene Groei (Nieuw) | KGG | Samenwerking met DICTU en RVO voor data |
Deze vijftien departementen vormen de ruggengraat van het beleid. Elk ministerie heeft een eigen intranet, maar de onderliggende IT-infrastructuur wordt steeds meer gecentraliseerd om kosten te besparen en cybersecurity te verhogen.
Om te voorkomen dat elk ministerie zijn eigen wielen uitvindt, maakt de Rijksoverheid gebruik van Shared Service Organisaties (SSO’s). Deze vallen organisatorisch onder het directoraat-generaal Vastgoed en Bedrijfsvoering Rijk (DGVBR) van het ministerie van BZK. SSO’s leveren diensten aan meerdere, of zelfs alle, ministeries.
SSC-ICT: De grootste IT-leverancier van het Rijk
Het Shared Service Center-ICT (SSC-ICT) is verantwoordelijk voor de digitale werkplekken en de IT-infrastructuur van een groot deel van de Rijksoverheid. In 2026 bedient SSC-ICT ruim 59.000 rijksambtenaren verdeeld over 7 ministeries. [INTERNAL:werken-bij-de-overheid-it]
De kerntaken van SSC-ICT omvatten:
- Werkplekbeheer: Het leveren en beveiligen van laptops, smartphones en tablets voor ambtenaren in Nederland en op 160 ambassadeposten wereldwijd.
- Applicatiebeheer: SSC-ICT ontwikkelt, host en beheert ruim 1.000 interne bedrijfsapplicaties.
- Overheidsdatacenter (ODC): Het beheren van zwaar beveiligde, redundante datacenters waar staatsgeheime en privacygevoelige informatie wordt opgeslagen.
- Netwerkbeheer: Het faciliteren van veilige verbindingen via het Rijksnet, een afgeschermd netwerk dat departementen met elkaar verbindt.
Naast SSC-ICT zijn er andere belangrijke SSO’s in het organogram, zoals O&P Rijk (Organisatie en Personeel) voor de salarisadministratie en FMHaaglanden voor het facilitaire beheer van de ministeriegebouwen in Den Haag.
DICTU en Logius: Digitale uitvoering en standaarden
Waar SSC-ICT zich vooral richt op de interne werkplekken van ambtenaren, richten DICTU en Logius zich op de systemen die de overheid gebruikt om met burgers en bedrijven te communiceren.
Dienst ICT Uitvoering (DICTU)
DICTU is een agentschap van het ministerie van Economische Zaken (EZ) en is een van de grootste softwareontwikkelaars binnen de overheid. Met ruim 1.800 IT-professionals verspreid over kantoren in Den Haag, Assen en Zwolle, bouwt DICTU systemen voor onder andere EZ, LVVN en KGG. Ze beheren kritieke applicaties voor subsidies, inspecties (zoals voor de NVWA) en nationale registers.
Een opvallend wapenfeit van DICTU in de afgelopen jaren is de ontwikkeling van de ‘Generieke Basis Website’. Dit is een open-source websitegenerator gebaseerd op Drupal. Hiermee kunnen overheidsinstanties binnen 24 uur een veilige, toegankelijke en ISO 27001-gecertificeerde website lanceren. Dit project won eind 2025 de prestigieuze Splash Award en sluit naadloos aan bij de overheidswaarde “open source waar het kan”. [INTERNAL:iso-27001-certificering-uitleg]
Logius: De architect van de digitale overheid
Logius valt als agentschap onder het ministerie van BZK. Zij bouwen geen maatwerkapplicaties voor specifieke ministeries, maar beheren de generieke bouwstenen van de digitale overheid. Als een burger of bedrijf digitaal zaken doet met de overheid, loopt dit vrijwel altijd via de systemen van Logius.
Het portfolio van Logius in 2026 bevat onder andere:
- DigiD en eHerkenning: De nationale standaarden voor veilige authenticatie.
- MijnOverheid: De persoonlijke berichtenbox en het overzicht van persoonsgegevens voor burgers.
- Digipoort: Het elektronische postkantoor voor de uitwisseling van data tussen bedrijven en de overheid.
- KOOP: Het Kennis- en Exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties, verantwoordelijk voor de online publicatie van alle wet- en regelgeving.
Ambtelijke topstructuur: Het CIO-stelsel van het Rijk
Om al deze IT-initiatieven in goede banen te leiden, hanteert de Rijksoverheid een strikt CIO-stelsel (Chief Information Officer). Digitalisering is in 2026 geen bijzaak meer, maar de kern van beleidsuitvoering. De sturing hierop is verankerd in de ambtelijke top.
De rol van de CIO Rijk
Binnen het directoraat-generaal Digitalisering en Overheidsorganisatie (onderdeel van BZK) bevindt zich de directie CIO Rijk. De CIO Rijk is eindverantwoordelijk voor het rijksbrede IT-beleid. Zij schrijven de I-strategie Rijk en stellen kaders op voor cloudgebruik, open source, algoritmes en dataminimalisatie. Elk afzonderlijk ministerie heeft daarnaast een eigen departementale CIO, die direct rapporteert aan de Secretaris-Generaal (SG) van dat ministerie. [INTERNAL:verschil-tussen-cio-en-ciso]
CISO Rijk en de CPO
Naast de CIO Rijk is er een CISO Rijk (Chief Information Security Officer) aangesteld om de informatiebeveiliging over de ministeries heen te coördineren. Omdat privacy een steeds zwaardere weging krijgt bij IT-projecten, is er in de jaren voorafgaand aan 2026 ook een governance-model uitgewerkt voor een Chief Privacy Officer (CPO) binnen het Rijk. Samen vormen zij de driehoek die ervoor zorgt dat overheidssystemen werken, veilig zijn en de AVG respecteren.
Cybersecurity in 2026: NCSC en de Cyberbeveiligingswet
Een cruciaal onderdeel van het organogram van de Rijksoverheid is het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC). Het NCSC valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V) en fungeert als de nationale waakhond en adviseur voor cybersecurity.
Per 1 januari 2026 is het NCSC samengevoegd met het Digital Trust Center (DTC). Door deze fusie is er nu één centraal knooppunt voor digitale weerbaarheid, dat niet alleen de vitale infrastructuur (zoals banken, netbeheerders en Rijksoverheid) bedient, maar ook het brede mkb. In totaal ondersteunt het vernieuwde NCSC ruim 2,4 miljoen Nederlandse organisaties.
De impact van NIS2 en de Cbw
In het tweede kwartaal van 2026 treedt de Cyberbeveiligingswet (Cbw) in werking, de Nederlandse vertaling van de Europese NIS2-richtlijn. [INTERNAL:wat-is-nis2-wetgeving] Dit heeft grote gevolgen voor het organogram en de verantwoordelijkheden binnen de Rijksoverheid. Bestuurders (zoals SG’s en DG’s) kunnen nu persoonlijk aansprakelijk worden gesteld als zij de digitale weerbaarheid van hun afdeling niet op orde hebben. Het NCSC levert via het Nationaal Detectie Netwerk (NDN) en security advisories de benodigde inlichtingen om cyberaanvallen door statelijke actoren en ransomware-groeperingen af te slaan.
Grote uitvoeringsorganisaties en hun IT-landschap
Buiten de ministeries en de SSO’s om, telt het organogram van de Rijksoverheid een aantal gigantische uitvoeringsorganisaties die hun IT grotendeels zelfstandig regelen. Dit is vaak historisch zo gegroeid of noodzakelijk vanwege de extreme schaal van hun operaties.
- Belastingdienst (onder Financiën): Heeft een van de grootste en meest complexe IT-landschappen van Nederland, met duizenden servers, een eigen datacenter en miljoenen regels aan legacy-code (waaronder COBOL) gecombineerd met moderne cloud-architecturen.
- Rijkswaterstaat (onder I&W): Beheert niet alleen kantoor-IT, maar vooral Operationele Technologie (OT). Denk aan de sensoren in dijken, de software die sluizen en bruggen aanstuurt, en het matrixborden-systeem boven de snelwegen.
- Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO, onder OCW): Verantwoordelijk voor de studiefinanciering en inburgeringsexamens. DUO staat bekend om zijn relatief moderne, agile IT-organisatie gevestigd in Groningen.
Werken in de Rijks-IT: Salarisschalen en cao (2026)
Het organogram van de Rijksoverheid wordt draaiende gehouden door ruim 140.000 rijksambtenaren. De arbeidsvoorwaarden zijn vastgelegd in de Cao Rijk. Sinds de invoering van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) in 2020 hebben ambtenaren een reguliere tweezijdige arbeidsovereenkomst, vergelijkbaar met het bedrijfsleven.
Voor IT-professionals hanteert de Rijksoverheid de reguliere salarisschalen (schaal 8 tot en met 15, afhankelijk van de functie). In 2026 kent de Rijksoverheid een standaard werkweek van 36 uur, wat zorgt voor een sterke werk-privébalans. Daarnaast ontvangen medewerkers een Individueel Keuzebudget (IKB) van 16,37% boven op hun bruto maandsalaris, dat zij flexibel kunnen inzetten voor extra verlof, een fietsplan of extra inkomen. IT-specialisten zoals cloud engineers, security analisten en enterprise architecten zijn doorlopend veelgevraagd bij organisaties als SSC-ICT, DICTU en het NCSC.
Hoge Colleges van Staat
Buiten de directe invloedssfeer van het kabinet vallen de Hoge Colleges van Staat. Deze onafhankelijke organen controleren de regering en adviseren over wetgeving. Ze maken wel deel uit van de Rijksoverheid, maar staan los van de ministeries.
- De Raad van State: De belangrijkste adviseur van de regering over wetgeving en de hoogste algemene bestuursrechter.
- De Algemene Rekenkamer: Controleert of de Rijksoverheid belastinggeld zinnig, zuinig en zorgvuldig besteedt. In 2026 heeft de Rekenkamer een begroting van € 49,5 miljoen, waarmee zij onder andere complexe IT-audits uitvoert bij ministeries.
- De Nationale Ombudsman: Behandelt klachten van burgers over onbehoorlijk gedrag van de overheid.
Veelgestelde vragen
Wat is het organogram van de Rijksoverheid?
Het organogram van de Rijksoverheid is de visuele en hiërarchische weergave van de Nederlandse staat. Het toont hoe de minister-president, de 15 ministeries, de ambtelijke top (Secretarissen-Generaal) en de honderden uitvoeringsorganisaties en agentschappen (zoals de Belastingdienst en Rijkswaterstaat) zich tot elkaar verhouden.
Welke 3 nieuwe ministeries zijn er in 2026?
Onder het Kabinet-Schoof zijn in 2024 drie nieuwe ministeries opgericht, die in 2026 volledig meedraaien in het organogram: het ministerie van Asiel en Migratie (A&M), het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) en het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG).
Wie beheert de IT-werkplekken van de ministeries?
Het Shared Service Center-ICT (SSC-ICT) beheert de IT-werkplekken. Zij leveren laptops, telefoons en netwerktoegang voor ruim 59.000 rijksambtenaren verspreid over 7 ministeries en 160 internationale ambassadeposten.
Wat is het verschil tussen DICTU en Logius?
DICTU (onderdeel van EZ) is een software-ontwikkelbedrijf dat maatwerkapplicaties en websites bouwt voor specifieke ministeries en inspecties. Logius (onderdeel van BZK) is de beheerder van landelijke, generieke standaarden voor de gehele digitale overheid, zoals DigiD, MijnOverheid en eHerkenning.
Waar valt het NCSC onder in het organogram?
Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V). Per 1 januari 2026 is het NCSC samengevoegd met het Digital Trust Center (DTC) om 2,4 miljoen Nederlandse organisaties centraal te ondersteunen bij cyberdreigingen.
Wat is de rol van de CIO Rijk?
De Chief Information Officer (CIO) Rijk is verantwoordelijk voor het rijksbrede IT-beleid. De CIO stelt de I-strategie op, bepaalt de kaders voor digitalisering en ziet erop toe dat de individuele ministeries (die elk hun eigen departementale CIO hebben) veilig, efficiënt en volgens de architectuurstandaarden werken.
Hoeveel ministeries heeft Nederland in 2026?
In 2026 telt de Rijksoverheid in totaal 15 ministeries. Dit aantal is gestegen na de formatie van het Kabinet-Schoof, waarbij taken zoals Volkshuisvesting en Asiel werden losgetrokken uit bestaande departementen en omgevormd tot volwaardige ministeries.