Zoek je het actuele organogram van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)? In 2026 wordt VWS politiek geleid door minister Sophie Hermans (VWS) en minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport). De ambtelijke leiding is in handen van secretaris-generaal Anita van den Ende. Het organogram VWS toont exact hoe dit complexe ministerie is opgebouwd. Het is verdeeld over drie Directoraten-Generaal (DG’s), diverse stafdirecties en Zelfstandige Bestuursorganen (ZBO’s) zoals de NZa en het Zorginstituut.
Met een begroting van tientallen miljarden euro’s en de verantwoordelijkheid voor de gezondheid van miljoenen Nederlanders, is een strakke organisatiestructuur cruciaal. In dit artikel ontleed je de volledige structuur van het ministerie in 2026. Je ontdekt welke directies verantwoordelijk zijn voor het beleid, hoe de IT- en datanetwerken in de zorg worden aangestuurd en hoe de interne bedrijfsvoering is geregeld. We baseren ons hierbij op de meest recente publicaties van de Rijksoverheid van begin 2026.
Wat is het organogram VWS precies?
Een organogram is een schematische weergave van de organisatiestructuur van een bedrijf of overheidsinstelling. Het geeft in één oogopslag weer hoe de verschillende afdelingen, directies en functies binnen de organisatie met elkaar verbonden zijn via hiërarchische lijnen. Het organogram VWS laat dus zien hoe het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is opgebouwd en waar de verantwoordelijkheden liggen.
Voor een ministerie is dit overzicht extra belangrijk. VWS is een van de grootste departementen van de Rijksoverheid. Het beheert niet alleen de volksgezondheid, maar ook de sportsector, de jeugdzorg en het welzijnsbeleid. Het organogram helpt ambtenaren, journalisten, zorginstellingen en [INTERNAL:organogram-maken] IT-leveranciers om de juiste contactpersonen en beslissingsbevoegden te vinden. Als een ziekenhuis bijvoorbeeld vragen heeft over de financiering van een nieuw elektronisch patiëntendossier (EPD), laat het organogram zien dat zij bij de Directie Informatiebeleid/CIO of het Directoraat-Generaal Curatieve Zorg moeten aankloppen.
Het officiële organogram wordt doorgaans jaarlijks of bij het aantreden van een nieuw kabinet geüpdatet. De versie van 2026 weerspiegelt de beleidskeuzes van het nieuwe kabinet, waarbij de focus sterk ligt op passende zorg, digitalisering en het terugdringen van personeelstekorten in de zorgsector.
De politieke en ambtelijke leiding (2026 update)
Bovenaan het organogram VWS staat de politieke en ambtelijke top. Deze laag is verantwoordelijk voor de strategische koers en de verantwoording aan de Tweede en Eerste Kamer.
De Ministers
Na de val van het kabinet-Schoof en de formatie van het nieuwe kabinet begin 2026, is de politieke leiding van VWS gewijzigd. Waar eerdere kabinetten soms drie bewindslieden op VWS hadden, is dit in 2026 teruggebracht naar twee ministers:
- Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport: Sophie Hermans (VVD). Zij is eindverantwoordelijk voor het ministerie, het algemene zorgbeleid, de curatieve zorg (ziekenhuizen), geneesmiddelen en de financiële houdbaarheid van het zorgstelsel.
- Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport: Mirjam Sterk (CDA). Zij focust zich op de verpleeghuiszorg, de Wet langdurige zorg (Wlz), de jeugdzorg, preventie en het landelijke sportbeleid.
De Secretaris-Generaal (SG)
Onder de ministers bevindt zich de hoogste ambtenaar van het ministerie: de secretaris-generaal (SG). In 2026 is dit Anita van den Ende. De SG vormt de brug tussen de politieke leiding en het ambtelijk apparaat. Zij adviseert de ministers, zorgt voor de uitvoering van het regeerakkoord en is de voorzitter van de Bestuursraad van VWS.
De Plaatsvervangend Secretaris-Generaal (pSG)
De plaatsvervangend secretaris-generaal (pSG) ondersteunt de SG en vervangt deze bij afwezigheid. Sinds 1 oktober 2025 bekleedt Erwin Flipse deze functie. De pSG heeft een specifieke en zware portefeuille: hij is verantwoordelijk voor de interne bedrijfsvoering van het ministerie. Dit omvat IT, personeelsbeleid, juridische zaken en communicatie. Erwin Flipse stuurt de zogeheten stafdirecties aan, die we verderop in dit artikel in detail bespreken.
De drie Directoraten-Generaal (DG’s) uitgelicht
Het kernministerie van VWS is opgedeeld in drie grote pijlers, oftewel Directoraten-Generaal (DG’s). Elk DG wordt geleid door een directeur-generaal en richt zich op een specifiek deel van de zorg- en welzijnssector. Dit is de motorkamer van het ministerie waar het daadwerkelijke beleid wordt geschreven.
1. Directoraat-Generaal Volksgezondheid
Dit DG is verantwoordelijk voor preventie, publieke gezondheid en sport. Het doel is om Nederlanders zo gezond mogelijk te houden en ziekten te voorkomen. Dit DG bestaat in 2026 uit de volgende directies:
- Directie Publieke Gezondheid (PG): Richt zich op gezondheidsbevordering, bevolkingsonderzoeken en medische ethiek.
- Directie Voeding, Gezondheidsbescherming en Preventie (VGP): Gaat over voedselveiligheid, tabaksontmoediging en alcoholbeleid.
- Directie Infectieziektebeleid (IZB): Een directie die na de coronapandemie sterk is gegroeid. Zij beheren de pandemische paraatheid. Vanaf 2027 is er structureel €23,7 miljoen per jaar begroot voor het programma Informatievoorziening IZB, om de IT-systemen van de GGD’en en het RIVM naadloos te laten communiceren.
- Directie Sport en Bewegen (SB): Verantwoordelijk voor topsport, breedtesport en het stimuleren van een actieve leefstijl.
- Directie Internationale Zaken (IZ): Behartigt de Nederlandse zorgbelangen binnen de Europese Unie en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
- Directie Zorg en Jeugd in Caribisch Nederland (ZJCN): Specifiek gericht op de zorg op Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
2. Directoraat-Generaal Curatieve Zorg
De curatieve zorg draait om genezing. Dit DG beheert het beleid rondom ziekenhuizen, huisartsen, geestelijke gezondheidszorg (GGZ) en de zorgverzekeringswet. De onderliggende directies zijn:
- Directie Curatieve Zorg (CZ): Beleid voor ziekenhuizen, medisch specialisten en eerstelijnszorg (zoals huisartsen).
- Directie Geneesmiddelen en Medische Technologie (GMT): Gaat over de toelating, prijsvorming en beschikbaarheid van medicijnen en medische hulpmiddelen. In 2026 ligt de focus sterk op het voorkomen van geneesmiddelentekorten.
- Directie Patiënt en Zorgordening (PZo): Richt zich op patiëntenrechten, marktordening in de zorg en de relatie tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders.
- Directie Deelnemingen & Aandeelhoudersadvisering (D&A): Beheert de staatsdeelnemingen in de zorgsector.
- Programmadirecties (Integraal Zorgakkoord & Weerbare Zorg): Tijdelijke directies die grote, sectorbrede akkoorden uitvoeren.
3. Directoraat-Generaal Langdurige Zorg
Dit DG richt zich op mensen die langdurig afhankelijk zijn van zorg, zoals ouderen in verpleeghuizen, gehandicapten en kwetsbare jongeren. De directies zijn:
- Directie Langdurige Zorg (LZ): Verantwoordelijk voor de Wet langdurige zorg (Wlz) en de kwaliteit van verpleeghuizen.
- Directie Jeugd (DJ): Beheert het stelsel van de jeugdzorg en jeugdbescherming.
- Directie Maatschappelijke Ondersteuning (DMO): Richt zich op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), die door gemeenten wordt uitgevoerd.
- Directie Zorgverzekeringen (Z): Houdt zich bezig met het basispakket, het eigen risico en de inkomensafhankelijke bijdragen.
Apparaatskosten per DG in 2026
Om een beeld te geven van de omvang van deze afdelingen, toont de Rijksbegroting van 2026 de volgende apparaatsuitgaven (de kosten voor het eigen personeel en materieel van het ministerie):
| Onderdeel van VWS | Budget Apparaatsuitgaven 2026 (in € 1.000) |
|---|---|
| Directoraat-Generaal Volksgezondheid | € 37.076 |
| Directoraat-Generaal Curatieve Zorg | € 42.991 |
| Directoraat-Generaal Langdurige Zorg | € 42.013 |
| Secretaris-Generaal / pSG (Stafdirecties) | € 307.530 |
| Totaal kernministerie | € 429.610 |
Opvallend is dat de stafdirecties onder de pSG veruit het grootste budget hebben. Dit komt doordat hier de centrale IT-infrastructuur, huisvesting en concernbrede diensten onder vallen.
IT, Data en Netwerkinfrastructuur binnen VWS
Voor IT-professionals, systeembeheerders en [INTERNAL:it-infrastructuur-zorg] netwerkarchitecten is de IT-structuur van VWS bijzonder interessant. De zorgsector is in 2026 zwaar afhankelijk van veilige datanetwerken, cloud-omgevingen en strikte DNS-configuraties.
De Directie Informatiebeleid/CIO (DI/CIO)
Binnen de stafdirecties van de pSG bevindt zich de Directie Informatiebeleid, geleid door de Chief Information Officer (CIO) van het ministerie. Deze directie bepaalt de enterprise-architectuur en het informatiebeleid voor het gehele ministerie en de aangesloten overheidsorganisaties.
De CIO is verantwoordelijk voor de implementatie van nationale en Europese richtlijnen, zoals de European Health Data Space (EHDS). De EHDS verplicht lidstaten in 2026 om medische gegevens veilig en gestandaardiseerd over de grenzen heen te kunnen delen. Dit vereist enorme aanpassingen aan de servers en databases van Nederlandse ziekenhuizen, die via het Landelijk Schakelpunt (LSP) en nieuwe API-koppelingen moeten communiceren.
Netwerkbeveiliging en DNS-infrastructuur
Omdat VWS werkt met uiterst gevoelige medische en beleidsmatige data, is de netwerkbeveiliging van het hoogste niveau. Het ministerie volgt de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) en eist van zorginstellingen naleving van de NEN 7510-norm voor informatiebeveiliging in de zorg.
De publieke domeinen van VWS, zoals minvws.nl en delen van rijksoverheid.nl, worden beheerd via de centrale IT-diensten van de Rijksoverheid (Logius en SSC-ICT). Deze domeinen maken verplicht gebruik van DNSSEC om DNS-spoofing en man-in-the-middle aanvallen te voorkomen. De autoritatieve nameservers voor Rijksoverheid-domeinen draaien op robuuste, geografisch gescheiden IP-adressen, zoals 194.151.228.15 (ns1) en 192.87.106.101 (ns2), om een uptime van 99,999% te garanderen.
Programma IV IZB en GGD-netwerken
Een specifiek IT-programma dat in 2026 veel aandacht krijgt, is het Programma Informatievoorziening Infectieziektebeleid (IV IZB). Tijdens eerdere crises bleek dat de IT-systemen van de 25 regionale GGD’en en het RIVM niet goed met elkaar konden communiceren. Het programma IV IZB bouwt een nieuwe, centrale IT-infrastructuur. Vanaf 2027 is hier structureel €23,7 miljoen voor gereserveerd. Dit budget wordt gebruikt voor serverbeheer, software-ontwikkeling en het beveiligen van de netwerkverbindingen tussen de decentrale GGD-locaties en de centrale databases in Bilthoven.
Zelfstandige Bestuursorganen (ZBO’s) en hun rol
Naast het kernministerie toont het organogram VWS een groot aantal Zelfstandige Bestuursorganen (ZBO’s). Een ZBO is een organisatie die overheidstaken uitvoert, maar niet direct onder het hiërarchische gezag van de minister valt. Ze hebben een eigen bestuur en opereren onafhankelijk, wat belangrijk is voor objectieve besluitvorming.
De minister stelt wel de kaders en het budget vast, maar bemoeit zich niet met individuele beslissingen van een ZBO. De belangrijkste ZBO’s onder VWS in 2026 zijn:
- Nederlandse Zorgautoriteit (NZa): De marktmeester van de zorg. De NZa stelt de maximumtarieven vast voor zorgbehandelingen (bijvoorbeeld wat een knie-operatie maximaal mag kosten) en controleert of zorgverzekeraars en zorgaanbieders zich aan de regels houden.
- Zorginstituut Nederland (ZIN): Bepaalt welke behandelingen en medicijnen worden vergoed vanuit het basispakket. Ze voeren zware kosteneffectiviteitsanalyses uit voordat een nieuw, duur medicijn wordt toegelaten tot de verzekerde zorg.
- Centraal Administratie Kantoor (CAK): Verantwoordelijk voor de financiële afhandeling van wettelijke regelingen. Het CAK int bijvoorbeeld de eigen bijdragen voor de Wmo en de Wlz.
- Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ): Beoordeelt of burgers in aanmerking komen voor intensieve, langdurige zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). Zij geven de officiële ‘indicatie’ af.
- College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG): Beoordeelt of nieuwe medicijnen veilig en effectief zijn voordat ze op de Nederlandse markt worden toegelaten. Het CBG werkt nauw samen met de Europese toezichthouder EMA.
Andere ZBO’s in het organogram zijn onder meer de Dopingautoriteit, de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) en ZonMw (financiering van gezondheidsonderzoek).
Wetenschappelijke instituten en toezichthouders (RIVM & IGJ)
Twee zeer prominente blokken in het organogram VWS zijn het RIVM en de IGJ. Beide organisaties hebben een onafhankelijke status als het gaat om hun oordeelsvorming, maar vallen organisatorisch wel onder het ministerie.
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Het RIVM is het belangrijkste wetenschappelijke instituut van de Nederlandse overheid op het gebied van volksgezondheid en milieu. Per 1 april 2026 is Isabel Arends benoemd als de nieuwe directeur-generaal van het RIVM, als opvolger van Hans Brug. Onder haar leiding voert het RIVM de ‘Strategie RIVM2030’ uit.
Het RIVM beheert cruciale nationale IT-systemen, waaronder het landelijke vaccinatieregister (CIMS). De servers van het RIVM verwerken dagelijks miljoenen datapunten over infectieziekten, luchtkwaliteit en bevolkingsonderzoeken. Vanwege de onafhankelijke wetenschappelijke status, kan de minister van VWS de onderzoeksresultaten van het RIVM niet wijzigen of tegenhouden.
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ)
De IGJ houdt toezicht op de veiligheid en kwaliteit van de zorg in Nederland. Inspecteurs van de IGJ bezoeken ziekenhuizen, verpleeghuizen, jeugdzorginstellingen en fabrikanten van medische hulpmiddelen. Wanneer een instelling ondermaats presteert, kan de IGJ boetes opleggen, afdelingen sluiten of instellingen onder verscherpt toezicht stellen.
In 2026 controleert de IGJ ook steeds vaker op digitale veiligheid. Ze toetsen of ziekenhuizen hun server-racks fysiek beveiligd hebben, of patiëntendata versleuteld is opgeslagen en of er voldoende back-ups zijn om ransomware-aanvallen af te slaan.
Interne organisatie: stafdirecties en bedrijfsvoering
Om het ministerie zelf draaiende te houden, is er een uitgebreide interne organisatie. Deze stafdirecties vallen direct onder de plaatsvervangend secretaris-generaal (pSG) en ondersteunen de beleidsdirecties. In het organogram VWS van 2026 vinden we hier onder andere:
- Directie Wetgeving en Juridische Zaken (WJZ): Schrijft nieuwe zorgwetten en toetst of beleidsplannen juridisch haalbaar zijn. Ze verdedigen de Staat ook in rechtszaken over zorgkwesties.
- Directie Communicatie (DCo): Verzorgt de persvoorlichting, beheert de social media-kanalen van het ministerie en organiseert voorlichtingscampagnes (bijvoorbeeld over vaccinaties of stoppen met roken).
- Directie Open Overheid (DOO): Een relatief nieuwe directie die is opgericht om te voldoen aan de Wet open overheid (Woo). Zij handelen verzoeken van journalisten en burgers af die interne documenten en e-mails van het ministerie willen inzien.
- Directie Organisatie, Bedrijfsvoering en Personeel (OBP): De HR- en facilitaire afdeling van het ministerie. Zij regelen de werving van nieuw personeel, de salarisadministratie en het beheer van de kantoorpanden in Den Haag.
- Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen (DUS-I): Hoewel vaak gezien als een aparte uitvoeringsorganisatie, is DUS-I cruciaal voor het verstrekken van subsidies aan sportverenigingen, zorginstellingen en maatschappelijke projecten.
Hoe wijzigingen in de politiek het organogram beïnvloeden
Een organogram van een [INTERNAL:organogram-overheid] ministerie is nooit statisch. Het beweegt mee met de politieke realiteit. Begin 2026 trad het nieuwe kabinet aan. Dit had directe gevolgen voor het organogram van VWS.
Tijdens het voorgaande kabinet (Schoof) waren er drie bewindslieden op VWS (minister Agema, en staatssecretarissen Maeijer en Karremans/Jansen). In het nieuwe kabinet is besloten om de structuur te stroomlijnen naar twee ministers. Dit vereiste een herverdeling van de portefeuilles binnen de Directoraten-Generaal. De directie Jeugd en de directie Sport en Bewegen moesten bijvoorbeeld organisatorisch gaan rapporteren aan de nieuwe minister voor Langdurige Zorg, Jeugd en Sport (Mirjam Sterk), terwijl ze voorheen onder andere staatssecretarissen vielen.
Daarnaast is er in 2026 een sterke politieke wens om de bureaucratie in de zorg te verminderen. Dit vertaalt zich in het organogram door het instellen van de ‘Staatscommissie Zorg’. Hoewel dit een tijdelijk adviesorgaan is, heeft het een prominente plek gekregen in de overlegstructuren van het ministerie. De commissie adviseert het kabinet over drastische hervormingen om het zorgstelsel financieel houdbaar te houden, gezien de snelle vergrijzing en het acute tekort aan zorgpersoneel.
Veelgestelde vragen
Waar kan ik het officiële organogram VWS downloaden?
Je kunt de meest actuele, officiële PDF-versie van het organogram downloaden via de website van de Rijksoverheid (rijksoverheid.nl). Zoek naar ‘Organogram ministerie van VWS’. Het document wordt doorgaans bijgewerkt na een kabinetswissel of grote interne reorganisatie. De meest recente versie stamt uit februari 2026.
Wie is de minister van VWS in 2026?
In 2026 is Sophie Hermans (VVD) de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Zij is eindverantwoordelijk voor het departement. Daarnaast is Mirjam Sterk (CDA) aangesteld als minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport.
Wat is het verschil tussen een DG en een ZBO?
Een Directoraat-Generaal (DG) is een integraal onderdeel van het ministerie; de ambtenaren hier werken direct onder de verantwoordelijkheid van de minister en schrijven het beleid. Een Zelfstandig Bestuursorgaan (ZBO), zoals de NZa of het CAK, is een onafhankelijke organisatie die wettelijke taken uitvoert. De minister bepaalt de regels, maar bemoeit zich niet met de dagelijkse beslissingen van een ZBO.
Onder welk ministerie valt het RIVM?
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) valt organisatorisch en budgettair onder het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het instituut opereert echter als een onafhankelijk wetenschappelijk kennisinstituut. Sinds april 2026 is Isabel Arends de directeur-generaal van het RIVM.
Welke directie gaat over IT en netwerken in de zorg?
Binnen het ministerie is de Directie Informatiebeleid/CIO (DI/CIO) verantwoordelijk voor de interne IT en het landelijke zorg-ICT beleid. Zij houden zich bezig met cyber security in ziekenhuizen, de implementatie van de European Health Data Space (EHDS) en de architectuur van veilige datanetwerken voor medische gegevensuitwisseling.
Hoe neem ik contact op met de juiste afdeling binnen VWS?
Als burger of bedrijf kun je het beste contact opnemen via de algemene contactpagina van de Rijksoverheid (Informatie Rijksoverheid). Zij sturen je vraag door naar de juiste directie. Zorgprofessionals en IT-leveranciers met specifieke beleidsvragen kunnen via het organogram opzoeken welk DG verantwoordelijk is voor hun sector en gericht contact zoeken via de zakelijke kanalen van het ministerie.