Het organogram van de gemeente Den Haag bestaat in 2026 uit de Gemeenteraad, het College van Burgemeester en Wethouders (B&W), de gemeentesecretaris en acht gespecialiseerde kerndiensten. Voor IT-professionals, netwerkbeheerders en leveranciers is vooral de Dienst Bedrijfsvoering (DBV) van cruciaal belang. Binnen deze dienst beheert de directie Informatisering en Automatisering (I&A) de ruim 11.000 virtuele werkplekken, de gemeentelijke serverparken en het eigen Autonomous System (AS559) dat rechtstreeks via de AMS-IX is gekoppeld aan het wereldwijde internet.
De organisatiestructuur van een grote gemeente als Den Haag is complex en sterk gelaagd. Waar de politieke top de strategische kaders bepaalt, zorgen de acht ambtelijke diensten voor de daadwerkelijke uitvoering. Sinds de lancering van de zogeheten I-Visie 2035 eind 2025, is de digitalisering van deze diensten in een stroomversnelling geraakt. Dit artikel ontleedt het volledige organogram van de gemeente Den Haag, met een specifieke focus op de IT-infrastructuur, netwerkarchitectuur en cybersecurity-protocollen die de stad draaiende houden.
Hoe is het organogram van de gemeente Den Haag opgebouwd?
De basis van de Haagse gemeentelijke organisatie is gebaseerd op het dualisme, een bestuurlijk principe dat in 2002 in de Nederlandse lokale politiek is ingevoerd. Dit betekent dat er een strikte scheiding is tussen de controlerende macht en de uitvoerende macht. Deze structuur vormt de absolute top van het organogram.
De Gemeenteraad en de Griffie
De Gemeenteraad is het hoogste orgaan binnen de gemeente Den Haag en vertegenwoordigt de inwoners. De raad stelt de kaders vast, keurt de begroting goed en controleert het dagelijks bestuur. Om dit onafhankelijk te kunnen doen, wordt de gemeenteraad ondersteund door de Griffie. De griffie valt buiten de reguliere ambtelijke diensten en werkt uitsluitend in opdracht van de raad. Zij beheren onder andere het Raadsinformatiesysteem (RIS), een cruciaal digitaal archief waarin alle moties, amendementen en besluiten worden gelogd en openbaar gemaakt via de gemeentelijke servers.
Het College van B&W
Het dagelijks bestuur ligt in handen van het College van Burgemeester en Wethouders. De burgemeester, in 2026 is dit Jan van Zanen, is de voorzitter van zowel de gemeenteraad als het college. Naast zijn ceremoniële taken is de burgemeester wettelijk verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid. In de moderne context valt hier ook de fysieke en digitale veiligheid (cybersecurity) van de stad onder. De wethouders hebben elk hun eigen portefeuille, zoals Financiën, Stadsontwikkeling of IT en Digitalisering. Zij sturen op politiek niveau de bijbehorende ambtelijke diensten aan.
De Gemeentesecretaris
De verbindende schakel tussen het politieke bestuur (het College van B&W) en de ambtelijke organisatie is de gemeentesecretaris. Sinds begin 2020 wordt deze functie bekleed door Ilma Merx. Als algemeen directeur is de gemeentesecretaris de hoogste ambtenaar van Den Haag en geeft zij leiding aan het Directieteam, waarin de directeuren van de acht kerndiensten zitting hebben. De gemeentesecretaris is eindverantwoordelijk voor de ambtelijke vertaling van politieke besluiten naar werkbare projecten, waaronder grootschalige IT-migraties en aanbestedingen van nieuwe server-infrastructuur.
De 8 kerndiensten van de Gemeente Den Haag
Onder de gemeentesecretaris splitst het organogram zich uit in acht specifieke kerndiensten. Elke dienst opereert als een eigen bedrijfsonderdeel met een eigen algemeen directeur, budgetverantwoordelijkheid en specifieke IT-applicaties. Deze modulaire opbouw zorgt ervoor dat een organisatie met meer dan 10.000 medewerkers beheersbaar blijft.
| Afkorting | Volledige naam kerndienst | Primaire verantwoordelijkheden in 2026 |
|---|---|---|
| BSD | Bestuursdienst | Ondersteuning van de burgemeester, internationale betrekkingen, veiligheid (inclusief crisismanagement), concerncontrol en strategische beleidsontwikkeling. |
| DBV | Dienst Bedrijfsvoering | Interne dienstverlening: IT (I&A), HR, financiën, inkoop, juridische zaken, facilitaire zaken en huisvesting. Beheert de serverparken en netwerken. |
| DPZ | Dienst Publiekszaken | Burgerzaken (BRP), uitgifte paspoorten, stadsdelen, bibliotheken en het Haags Gemeentearchief. Beheert zwaar beveiligde persoonsdatabases. |
| DSB | Dienst Stadsbeheer | Onderhoud openbare ruimte, afvalinzameling, handhaving, groenbeheer en parkeerbeheer. Maakt intensief gebruik van IoT-sensoren. |
| DSO | Dienst Stedelijke Ontwikkeling | Ruimtelijke ordening, woningbouw, infrastructuur, mobiliteit, vergunningen (bouw- en woningtoezicht) en de energietransitie. |
| OCW | Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn | Jeugdzorg, volksgezondheid (GGD Haaglanden), sportvoorzieningen, cultuurbeleid en stedelijk onderwijs. |
| SZW | Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid | Uitkeringen, schuldhulpverlening, re-integratietrajecten en armoedebestrijding. Werkt met streng gereguleerde financiële systemen. |
| GAD | Gemeentelijke Accountantsdienst | Onafhankelijke interne accountantscontrole op de financiële rechtmatigheid en de effectiviteit van gemeentelijke processen en IT-systemen. |
Naast deze acht kerndiensten kent het organogram nog enkele onafhankelijke organen, zoals de Ombudsman en de Rekenkamer Den Haag. De Rekenkamer voert regelmatig audits uit op grote IT-projecten om te controleren of belastinggeld efficiënt wordt besteed aan softwarelicenties en hardware-infrastructuur.
Dienst Bedrijfsvoering (DBV): Het IT-hart van de Hofstad
Voor IT-leveranciers en netwerkbeheerders is de Dienst Bedrijfsvoering (DBV) het belangrijkste onderdeel van het organogram. Deze dienst, die in zijn huidige vorm in 2021/2022 is geherstructureerd, faciliteert het werk van alle andere diensten. Binnen DBV bevindt zich de directie Informatisering en Automatisering (I&A), geleid door de Chief Information Officer (CIO).
De rol van de directie I&A
De directie I&A is verantwoordelijk voor de volledige technische infrastructuur van de gemeente Den Haag. Dit omvat het beheer van de lokale en cloud-gebaseerde servers, het bedrijfsnetwerk, de telefonie en de digitale werkplekken. Per 2026 ondersteunt I&A meer dan 11.000 virtuele werkplekken (VDI’s) via een gecentraliseerde Microsoft Active Directory-omgeving. Voorheen werkte de gemeente met verouderde Novell-systemen en een gefragmenteerd landschap van directory’s, maar via een meerjarige roadmap is dit succesvol gemigreerd naar een uniforme, schaalbare architectuur.
Datagedreven werken en informatiebeheer
Een andere cruciale taak binnen DBV is het informatiebeheer, gestuurd door het IRMA-raamwerk (Informatiehuishouding Raamwerk, Model en Afwegingskader). Dit systeem borgt dat data voldoet aan de Wet open overheid (Woo) en de Archiefwet. Het Document Management Systeem (DMS) fungeert als de single source of truth voor alle gemeentelijke documenten. Zodra de wettelijke bewaartermijn van documenten op de actieve servers verstrijkt, worden deze automatisch overgeheveld naar het e-depot van het Haags Gemeentearchief, of digitaal vernietigd via geautomatiseerde scripts.
Netwerk, IP-adressen en DNS-infrastructuur van Den Haag
Wat de gemeente Den Haag uniek maakt ten opzichte van kleinere gemeenten, is de schaal van haar netwerkinfrastructuur. De gemeente opereert als een volwaardige Local Internet Registry (LIR) en is direct lid van RIPE NCC. Dit betekent dat zij hun eigen IP-ruimte en routingprotocollen beheren, onafhankelijk van een specifieke commerciële Internet Service Provider (ISP).
Autonomous System Number (ASN) en IP-reeksen
De gemeente routeert haar verkeer via het eigen Autonomous System Number: AS559 (geregistreerd onder de naam HAAGNET-AS). Door een eigen AS-nummer te gebruiken, kan de gemeente BGP (Border Gateway Protocol) inzetten om redundante verbindingen met het internet op te zetten. Als één glasvezelverbinding uitvalt, schakelt het netwerk automatisch over naar een andere route, wat de uptime van kritieke gemeentelijke diensten garandeert.
Enkele bekende IPv4-reeksen die door de gemeente Den Haag worden beheerd en gerouteerd via AS559 zijn onder andere blokken binnen het 193.239.117.0/24 subnet. Deze IP-adressen worden gebruikt voor uitgaand verkeer van ambtenaren, maar ook voor het hosten van specifieke publiek toegankelijke webportalen en API-endpoints.
Peering via de AMS-IX
Om de netwerkvertraging (latency) te minimaliseren en bandbreedtekosten te reduceren, is de netwerkinfrastructuur van Den Haag direct aangesloten op de Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX). Volgens actuele peering-databases in 2026 maakt de gemeente Den Haag (onder AS559) gebruik van het peering-IP 80.249.208.130 op het AMS-IX netwerk. Hierdoor kan dataverkeer tussen de gemeentelijke servers en grote cloudproviders (zoals Microsoft, Google en AWS) direct worden uitgewisseld zonder tussenkomst van derde partijen. Dit is essentieel voor de snelheid van de duizenden virtuele werkplekken die afhankelijk zijn van cloud-gebaseerde Microsoft 365-diensten.
Cybersecurity en de rol van de CISO in 2026
Met de toenemende digitalisering van gemeentelijke diensten is cybersecurity een absolute topprioriteit geworden in het organogram. Binnen de Dienst Bedrijfsvoering is het Expertisecentrum Security (ECS) opgericht. Dit team van ongeveer 20 specialisten staat onder leiding van de Chief Information Security Officer (CISO).
De CISO van Den Haag
De rol van CISO is de afgelopen jaren sterk geprofessionaliseerd. Waar Jeroen Schipper in 2024 nog de nationale ‘CISO of the Year’ award won voor zijn werk bij de gemeente Den Haag, is het stokje in juli 2025 overgedragen aan Lilian Knippenberg. Haar taak in 2026 is het beschermen van de IT-omgeving tegen ransomware, DDoS-aanvallen en spionage. Den Haag huisvest immers instanties zoals het Internationaal Strafhof en diverse VN-organisaties, wat de stad een aantrekkelijk doelwit maakt voor Advanced Persistent Threats (APT’s) en statelijke actoren.
Hack The Hague en Coordinated Vulnerability Disclosure
De gemeente Den Haag hanteert een vooruitstrevend cybersecuritybeleid. Jaarlijks organiseert de gemeente het evenement Hack The Hague, waarbij ethische hackers van over de hele wereld worden uitgenodigd om kwetsbaarheden te zoeken in de gemeentelijke servers, webapplicaties en netwerkconfiguraties. Buiten dit evenement om hanteert de gemeente een strikt Coordinated Vulnerability Disclosure (CVD) beleid. Als een onafhankelijke bezoeker een open poort of een DNS-misconfiguratie vindt in het AS559-netwerk, kan dit veilig worden gemeld bij het Computer Emergency Response Team (CERT) van de gemeente, waarna de kwetsbaarheid wordt gepatcht voordat kwaadwillenden er misbruik van kunnen maken.
I-Visie 2035: De digitale transformatie en datacenters
Om de ambtelijke organisatie voor te bereiden op de toekomst, heeft de gemeente eind 2025 de I-Visie 2035 gelanceerd. Dit strategische document, gepresenteerd door wethouder Hilbert Bredemeijer, schetst de digitale koers voor het komende decennium. De focus ligt hierbij op het versterken van de IT-infrastructuur, digitale inclusie en, cruciaal voor 2026, digitale onafhankelijkheid.
Digitale onafhankelijkheid en open source
De gemeenteraad heeft unaniem besloten dat Den Haag minder afhankelijk moet worden van grote techgiganten (vendor lock-in). In de praktijk van 2026 betekent dit dat de I&A-afdeling bij nieuwe server-implementaties en software-aanbestedingen actief kijkt naar open-source alternatieven en soevereine cloudoplossingen. Dit vereist een aanpassing in het beheer; netwerkbeheerders moeten naast Windows Server-omgevingen ook steeds vaker complexe Linux-clusters (zoals Kubernetes) onderhouden om gemeentelijke applicaties te hosten.
GovTech en IoT in de openbare ruimte
De I-Visie 2035 benadrukt ook het gebruik van GovTech (Government Technology) en slimme technologie in de stad. Denk hierbij aan straatverlichting die via het netwerk reageert op voetgangers, of drones die illegaal gedumpt afval detecteren en de coördinaten direct doorsturen naar de servers van de Dienst Stadsbeheer. Al deze apparaten genereren gigantische hoeveelheden data, wat enorme eisen stelt aan de bandbreedte van het gemeentelijke netwerk en de opslagcapaciteit van de datacenters.
Dienst Stadsbeheer (DSB) en Dienst Publiekszaken (DPZ)
Hoewel de IT-afdeling is gecentraliseerd binnen DBV, zijn het de andere diensten in het organogram die de applicaties daadwerkelijk gebruiken in hun dagelijkse operatie. Twee diensten springen eruit qua IT-intensiteit: DSB en DPZ.
Dienst Publiekszaken: Beheerder van de BRP
De Dienst Publiekszaken (DPZ) is het gezicht van de gemeente voor de inwoner. Zij beheren de Basisregistratie Personen (BRP). Dit is een van de meest kritieke databases binnen de gemeentelijke infrastructuur. De servers waarop de BRP draait, zijn onderworpen aan de strengste beveiligingseisen uit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Verbindingen tussen de Haagse servers en landelijke knooppunten (zoals DigiD en MijnOverheid) verlopen via zwaar versleutelde VPN-tunnels en dedicated overheidsnetwerken (zoals Diginetwerk), volledig gescheiden van het publieke internetverkeer.
Dienst Stadsbeheer: Digitale handhaving
De Dienst Stadsbeheer (DSB) leunt zwaar op mobiele netwerken en edge-computing. Handhavers op straat gebruiken mobiele applicaties die in real-time communiceren met de centrale databases om parkeervergunningen of kentekens te controleren. De back-end van deze systemen moet een uptime van 99,99% hebben, omdat een haperende DNS-server of een onbereikbare database direct leidt tot uitval van handhavingscapaciteit op straat.
Veelgemaakte fouten bij IT-aanbestedingen van de gemeente
Voor IT-bedrijven die zaken willen doen met de gemeente Den Haag, is het essentieel om het organogram te begrijpen. Een veelgemaakte fout bij Europese aanbestedingen voor hardware (zoals switches, routers of servers) is dat leveranciers de complexiteit van de organisatie onderschatten.
- Onderschatting van de BIO-eisen: Leveranciers bieden oplossingen aan die niet voldoen aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid. Een cloud-oplossing waarbij data buiten de Europese Economische Ruimte (EER) wordt opgeslagen, wordt in 2026 direct gediskwalificeerd.
- Verkeerde aanspreekpunten: Sales-engineers proberen vaak direct te verkopen aan een specifieke dienst (bijvoorbeeld DSO of OCW), terwijl de centrale inkoop en technische goedkeuring voor infrastructuur altijd via de Dienst Bedrijfsvoering (DBV) en de CISO moet verlopen.
- Gebrek aan integratie: Nieuwe software of servers moeten naadloos kunnen integreren met de bestaande Active Directory, het AS559-netwerk en het IRMA-informatiemodel. Oplossingen die een eigen, afgesloten silo creëren, passen niet in de IT-architectuur van de gemeente.
Veelgestelde vragen
Wat is het AS-nummer van de gemeente Den Haag?
De gemeente Den Haag beheert haar eigen netwerkverkeer onder het Autonomous System Number AS559, geregistreerd bij RIPE NCC onder de naam HAAGNET-AS. Dit stelt de gemeente in staat om eigen BGP-routering en IP-reeksen (zoals 193.239.117.x) te beheren.
Onder welke dienst valt de IT-afdeling in het organogram?
De volledige IT-infrastructuur, inclusief serverbeheer, netwerken en werkplekbeheer, valt onder de Dienst Bedrijfsvoering (DBV). Binnen deze dienst is de directie Informatisering en Automatisering (I&A) verantwoordelijk voor de uitvoering.
Wie staat er bovenaan het organogram van de ambtelijke organisatie?
De ambtelijke organisatie wordt geleid door de gemeentesecretaris. Sinds 2020 is dit Ilma Merx. Zij vormt de brug tussen het politieke bestuur (het College van B&W) en de acht uitvoerende kerndiensten van de gemeente.
Hoe meld ik een kwetsbaarheid in een Haagse server?
De gemeente Den Haag hanteert een Coordinated Vulnerability Disclosure (CVD) beleid. Als je als ethisch hacker een open poort, DNS-lek of andere kwetsbaarheid vindt in het AS559-netwerk of op denhaag.nl, kun je dit veilig melden bij het Expertisecentrum Security (ECS) via de officiële meldingspagina van de gemeente.
Wat is de I-Visie 2035?
De I-Visie 2035 is het strategische meerjarenplan voor digitalisering dat de gemeente eind 2025 heeft gelanceerd. Speerpunten zijn onder andere het vergroten van de digitale onafhankelijkheid (minder vendor lock-in), de inzet van GovTech en het verbeteren van datagedreven werken binnen alle acht kerndiensten.
Is de gemeente Den Haag aangesloten op de AMS-IX?
Ja, de netwerkinfrastructuur van de gemeente Den Haag (AS559) peert direct op de Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX). Volgens actuele routeringsdata in 2026 gebeurt dit onder andere via het IPv4-adres 80.249.208.130. Dit zorgt voor snelle, directe verbindingen met grote clouddiensten.